Type plan: bestemmingsplan
Naam van het plan: De Leim
Status: vastgesteld
Plan identificatie: NL.IMRO.0935.bpDeLeim-vg01

3.1 Historische ontwikkeling

De eerste nederzettingen op de oostelijke oever van de Maas werden gebouwd op het middenterras, het overgangsgebied tussen het stroomvoerend gebied van de Maas en de hoger gelegen plateaugebieden. De nederzettingen zijn veelal ontstaan op plaatsen waar de noord-zuidverbinding op de rand van het middenterras werd doorsneden door oost-westgerichte verbindingswegen. Amby, Scharn en Heer zijn (samen met Gronsveld, Rothem en Ryckholt) voorbeelden van dergelijke nederzettingen. In het gebied rond Amby en Scharn lag een aantal herenboerderijen en landgoederen. In de 19de eeuw vindt in de nederzettingen Amby en Scharn nauwelijks enige verandering plaats in de bebouwingsstructuur en het verkavelingspatroon. Direct rondom de boerderijen liggen veelal boomgaarden met op enige afstand het weide- en akkerland. De nederzettingen ontwikkelden zich zelfstandig met name langs de hoofdwegenstructuur in de vorm van lintbebouwing:
 
 
Afbeelding 3: situatie 1868 
  
Scharn en Heer zijn twee buurten in Maastricht-Oost met een rijke gelaagdheid in het landschap, de stedenbouwkundige structuur en de architectonische bebouwing. De twee voormalige dorpen zijn geleidelijk aan in het stedelijk gebied van Maastricht opgenomen. De aanleg van de Akersteenweg vanaf 1824 betekende een goed onderhouden, semiverharde verbinding van Maastricht richting Aken. Met de vestiging van Huize Sint Joseph kwamen in 1911 de priesters van de Congregatie van het Heilig Hart naar Heer. Nieuwe bedrijven brachten meer werkgelegenheid in het gebied. Zo groeiden Scharn en Heer voor de oorlog tot een aantrekkelijk woon- en werkgebied aan de rand van de stad.
Heer wordt globaal begrensd wordt door de Adelbert van Scharnlaan, Bemelerweg, de A2 en de lijn Demertstraat, Kruisstraat, Veldstraat. De Burgemeester Cortenstraat en de Dorpstraat vormen hier de noord-zuidroute op de rand van het middenterras. De Akersteenweg is de oost-westverbinding van Maastricht naar het Heuvelland die dit lint doorsnijdt. Rond dit kruispunt van wegen is Heer ontstaan. De oude linten herbergen de meeste voorzieningen. 
De aanleg van de Akersteenweg vanaf 1824 was de eerste stap naar verstedelijking van het gebied rond Heer. De route scheidde Heer van heer noordelijker gelegen buurtschap Scharn. In die tijd was dat nog geen probleem, nu vormt de Akersteenweg een harde grens tussen beide stadswijken. Vanaf het begin van de 20ste eeuw nam het belang van Heer toe. Het gehucht kreeg steeds meer het karakter van een aantrekkelijke woonplaats. De ligging van Heer nabij Maastricht, de goede uitvalswegen en de ligging aan het buitengebied warende belangrijkste redenen voor de toename van het inwoneraantal. Tijdens het interbellum en tijdens de wederopbouwperiode werd door middel van de bouw van een aantal kleine complexen een laatste slag in de verdichting van dit raamwerk gemaakt.